ڕۆژی ئێواره‌ شه‌وی 17ی ئۆكتۆبر، له‌ سه‌ر بانگهێشتنی به‌ڕێز پۆڵا نانه‌وازاده‌گان، دانیشتنێكی خۆمانه‌ بۆ چاوپێكه‌وتنی شاعیری ناسراوی كورد، مامۆستا هێدی، به‌ به‌شداریی هێندێك له‌ ناسیاوان و شێعردۆستان وه‌ڕێخرا، كه‌ ده‌كرێ به‌ یه‌كێك له‌ خۆشترین و گه‌رموگوڕترین دانیشتنه‌كان له‌ قه‌ڵه‌م درێ، به‌تایبه‌ت سه‌رزیندوویی و حازرجوابی، نوكته‌بێژی و خۆشڕاوێژیی مامۆستا هێدی ته‌واو جێی سه‌رنجی به‌شدارانی دانیشتنه‌كه‌ بوو.
شیاوی گوتنه‌ كه‌ مه‌به‌ستی سه‌ره‌كی سه‌فه‌ری مامۆستا هێدی و هاتنی بۆ وڵاتی سوێد، بێژگه‌ له‌ كاروباری تایبه‌ت به‌ ته‌بابه‌ت و ته‌ندروستی، سه‌ردانی دوو جگه‌رگۆشه‌كه‌ی خۆی د. موزه‌فه‌ر و كاك ناسر بووه‌ كه‌ ماوه‌یه‌كه‌ له‌و وڵاته‌دا ده‌ژین.
مامۆستا هێدی كه‌ له‌ ناو كۆڕوكۆمه‌ڵی كورده‌واریدا زیاتر به‌ «خالید ئاغای حیسامی» ناسراوه‌، له‌ ساڵی 1306ی هه‌تاوی (1927) له‌ گوندی شێخاڵی كه‌ له‌ ناوچه‌ی موكریان و له‌ نێوان بۆكان و مه‌هاباد هه‌ڵكه‌وتووه‌، له‌ دایك بووه‌ و، هه‌ر له‌و گونده‌شدا كه‌ مڵكی حاجی محه‌مه‌دئاغای باوكی بووه‌ ده‌به‌ر خوێندن نراوه‌. دوای تێپه‌ڕكردنی ده‌وره‌ی خوێندن و گه‌یشتن به‌ سه‌رده‌می لاوێتی كه‌ هاوكات بووه‌ ده‌گه‌ڵ چالاكیی كۆمه‌ڵه‌ی (ژ. ك) و پاشان دامه‌زرانی كۆماری كوردستان(1946)،  ورده‌ورده‌ هه‌ستی كوردایه‌تی تێدا پێكدێ و، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ كه‌ وه‌ك پێشمه‌رگه‌یه‌كی چالاك له‌ ڕووداوه‌كاندا به‌شداری كردووه‌، وه‌ك  شاعیرێكی لاویش به‌ ناسناوی «شێواو» له‌ زۆربه‌ی ڕۆژنامه‌ و گۆڤاره‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا شێعری بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.
هه‌ڵبه‌ت ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ كه‌م تا كورتێك ئاشنای بارودۆخی مێژوویی و سیاسی بزووتنه‌وه‌ی گه‌لی كورد به‌تایبه‌ت له‌ به‌شی كوردستانی باشوور و شۆڕشی ئه‌یلوول (1961ـ1975) به‌ سه‌رۆكایه‌تی مه‌رحووم مه‌لا مسته‌فای بارزانی بن، بێشك نێو و به‌سه‌رهاتی خالید ئاغایان لانیكه‌م له‌ بواری ڕاگه‌یاندن و كاروباری رادیۆی ده‌نگی شۆڕش له‌م سه‌رده‌مه‌دا بیستووه‌، بۆیه‌ حه‌وجێ به‌ له‌ سه‌ر ڕۆیشتنی زۆرتر ناكا و، له‌ تامه‌زرۆیانی ئه‌و باسه‌ داواده‌كرێ ئاوڕێك له‌ پێشه‌كی (كاروانی خه‌یاڵ)ی شاعیر بده‌نه‌وه‌ كه‌ تێیدا به‌ تێر و ته‌سه‌لی ژیانی خۆی و پوخته‌ی ڕووداوه‌كانی باس كردووه‌.
به‌هه‌رحاڵ، ئه‌وه‌یكه‌ له‌و دانیشتنه‌دا، زیاتر جێگه‌ی خۆشحاڵی هه‌موو لایه‌ك بوو، هه‌واڵی چاپ  و بڵاوبوونه‌وه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانی مامۆستا هێدی بوو، كه‌ هه‌ر وه‌ك له‌ زمان خۆیه‌وه‌ بیسترا، ئه‌و كتێبه‌ به‌ زوویی له‌ وڵاتی سوێدیش بڵاوده‌بێته‌وه‌.
ئه‌وه‌ش بگوترێ كه‌ له‌م دانیشتنه‌دا، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ كه‌ لایه‌ن خالیدئاغاوه‌،  نه‌خشی مێژوویی پێشه‌وا قازی محه‌مه‌د و مه‌لا مسته‌فای بارزانی، به‌ ڕێز و حورمه‌تێكی زۆروه‌ جه‌خت كرایه‌وه‌،  گه‌لێك نوكته‌ی خۆش و باسی ئه‌ده‌بیی جۆراوجۆریش سه‌باره‌ت به‌ وه‌فایی، مه‌لا مارفی كۆكه‌یی، هه‌ژار و هێمن ــ له‌وانه‌ باسی تاكه‌ به‌یتێكی وی له‌ گێڕانه‌وه‌ی نه‌قڵێكدا ــ هاته‌گۆڕێ.
ــ «ساڵێك بێستان و شیناوه‌ردی مامۆستا هێمن ده‌كه‌وێته‌ به‌ر هه‌ڵمه‌تی تڕتڕه‌ و به‌شی زۆری مفح ده‌بێته‌وه‌، له‌و سه‌روبه‌نده‌دا گۆیا سه‌باره‌ت به‌ بێستانه‌كه‌ی پرسیاری لێده‌كه‌ن ئه‌ویش ئه‌و شێعره‌ی ده‌ڵێ:
ده‌ركی بابانی خرابێ تڕتڕه‌
من به‌یه‌ك قه‌ڵسم كه‌چی ئه‌و دوو تڕه‌»
(هێمن و من، نووسینی: هێرش، سوێد 1992، ل 111)

• چه‌ند شێعری ئه‌و غه‌زه‌له‌، له‌ لایه‌ن هونه‌رمه‌ند «حه‌سه‌ن ده‌رزی»یه‌وه‌ هه‌وای بۆ داندراوه‌ و گوتراوه‌ ــ (س. چ هێرش، 18-10-2004).