ڕۆژی شه‌مۆ( 02-10-2004)، هه‌زاران هه‌زار كه‌س له‌ خه‌ڵكی تامه‌زرۆی ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان(باشوور)، له‌ سه‌ر داوای كۆمیته‌ی باڵای بزووتنه‌وه‌ی ڕیفراندۆم ڕژانه‌ سه‌ر شه‌قام و خیابان و گۆڕه‌پانه‌كا‌‌ن و، بۆ جارێكی دیكه‌ ده‌نگی خۆیان له‌ به‌رانبه‌ر چه‌واشه‌كارییه‌كانی سیاسی و دیپلۆماسیی ناوچه‌یی و نێونه‌ته‌وه‌یی به‌رزكرده‌وه‌ و ڕایانگه‌یانده‌وه‌ كه‌ كۆڕوكۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان ده‌یانه‌وێ به‌ ویست و ئیراده‌ی خۆیان و به‌ پێی ڕاپرسییه‌كی گشتی(ڕیفراندۆم)، چاره‌نووسی جۆغرافیایی و نه‌ته‌وه‌یی و سیاسییان دیاری بكرێ. هاوكات له‌گه‌ڵ خۆپێشاندانه‌ هه‌راوه‌كانی خه‌ڵكی كوردستانی باشوور(سلێمانی، هه‌ولێر، كه‌ركووك، خانه‌قین و دهۆك).. له‌ ده‌ره‌وه‌ی كوردستانیش، كورده‌كانی دانیشتووی ئوڕووپا له‌ شاره‌كانی ستۆكهۆڵم(سوێد)، له‌نده‌ن(بریتانیا) و هانوڤێر(ئاڵمان) ده‌نگی خۆیان خسته‌پاڵ ده‌نگی خه‌ڵكی ناوه‌وه‌ی كوردستان و، به‌ داوای لكاندنه‌وه‌ی كه‌ركووك و خانه‌قین بۆ سه‌ر قه‌واره‌ی كوردستان، ڕوحێكی دیكه‌یان خسته‌وه‌ به‌ر گیانی بزووتنه‌وه‌ی ڕیفراندۆم، كه‌ ماوه‌یه‌ك بوو به‌ هۆی خۆشباوه‌ڕی و كه‌مته‌رخه‌می و خۆلێبواردنی ڕێبه‌رانی كورده‌وه‌،  تووشی ناسازی و لاوازای ببوو.
هه‌رچه‌ند چالاكی و هه‌وڵدان و ئه‌مه‌گداریی ئه‌ندامانی كۆمیته‌ی باڵای بزووتنه‌وه‌ی ڕیفراندۆم له‌ پێناو ئامانجه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان جێگه‌ی ئه‌وپه‌ڕی سپاس و شانازی یه‌،  به‌ڵام  ئه‌و جۆره‌ كۆڕ و كۆبوونه‌وه‌ و خۆپێشاندانانه‌ ده‌بوایه‌ هه‌ر له‌ دوای ڕووخانی ڕێژیمی به‌عسیی گۆڕكراو، په‌یتا په‌یتا و بێپسانه‌وه‌ كرابان و، حیزبه‌ سیاسییه‌ خاوه‌نده‌سه‌ڵاته‌كانی كوردستانیان هاندابا،  كه‌ نه‌خشی مێژوویی خۆیان له‌و قۆناغه‌ ناسكه‌دا به‌ باشی نواندبا.
دیاره‌‌‌، له‌ ماوه‌ی دوای ڕووخانی ڕێژیمی پێشووی عێراق(10-03-2003)دا، گه‌لێك هه‌لی له‌بار و ده‌رفه‌تی زێڕین بۆ كوردستانی باشوور هه‌ڵكه‌وت كه‌ به‌داخه‌وه‌ نه‌ كرا و نه ‌خوازراش  كه‌ڵكی پێویستیان لێوه‌ربگیرێ، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا، ئێستاش نه‌چووه‌ بچێ و، حیزبه‌ خاوه‌نده‌سه‌ڵاته‌كانی كوردستان واته‌ پارتی و یه‌كێتی، ده‌توانن  به‌ پاڵپشت و پشتیوانیی خه‌ڵكی ئه‌مه‌گدار و فیداكاری كوردستان كه‌ هه‌رگیز به‌ بارودۆخی به‌ر له‌ ڕووخانی ڕێژیمی به‌عس ڕازی نابنه‌وه‌، تێهه‌ڵچنه‌وه‌ و، به‌ وه‌لانانی دڕدۆنگی و ڕاڕایی سیاسی، زۆربه‌ی  هه‌ل و بواره‌  له‌قیسچووه‌كان تێهه‌ڵێننه‌وه‌.
ڕاسته‌ كه‌ ستراتێژیی درێژخایه‌نی ئه‌مریكا به‌ دنیایه‌ك به‌رژه‌وه‌ندی و ده‌ریایه‌ك پرۆژه‌ و گه‌ڵاڵه‌ی جۆراوجۆره‌وه‌، ته‌نیا به‌ پێوانه‌ و ویست و خوازی نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێده‌وڵه‌تی وه‌ك كورد له‌ ناوچه‌دا نابه‌سترێته‌وه‌، به‌ڵام هه‌روه‌ك ئاشكرایه‌ و ڕووداوه‌كانی ئه‌م دواییانه‌ش ده‌یسه‌لمێنن، تازه‌ كار له‌وه‌ ترازاوه‌ كه‌ وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و هاوپه‌یمانان، به‌ پێداگرتن له‌ سه‌ر ته‌واویه‌تی ئه‌رزیی وڵاتی عێراق و جه‌ختكردنه‌وه‌ی قه‌واره‌یه‌كی یه‌كگرتووی سیاسی، بتوانن پێوه‌ندییه‌كانی خۆیان ده‌گه‌ڵ وڵاتانی عه‌ڕه‌ب كه‌ له‌ ڕوانگه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رانی كۆشكی سپییه‌وه‌، به‌ مه‌كۆ و ماكه‌ی تیرۆریزمی نێونه‌ته‌وه‌یی قه‌بڵێندراون ئاسایی بكه‌نه‌وه‌ و، له‌م پێناوه‌دا بۆ نموونه‌ به‌ هه‌ڵپه‌ساردن و دابڕانی شاری كه‌ركووك له‌ قه‌واره‌ی كوردستان و چه‌واشه‌كردنی ڕاستییه‌كان،  بیانلاوێننه‌وه‌ و دڵخۆشییان بده‌نه‌وه‌.
كه‌وابوو، ئه‌وه‌ی له‌م قۆناغه‌دا له‌ ڕێبه‌رانی كورد به‌تایبه‌ت مام جه‌لال تاڵه‌بانی و كاك مه‌سعوود بارزانی چاوه‌ڕوان ده‌كرێ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌گه‌ڵ ئه‌مریكا، یان هه‌ر هێزێكی دیكه‌ی هاوپه‌یمان كه‌ داده‌نیشن و گفتوگۆ ده‌كه‌ن، نابێ تووشی ڕووبینی و شه‌رمه‌حزوری بن و، چاو له‌ ویست و خوازی مێژوویی گه‌لی كورد لانیكه‌م له‌م پارچه‌یه‌ی كوردستان بپۆشن.  به‌ كورتی، كاكڵی بزووتنه‌وه‌ی ڕیفڕاندۆم ده‌به‌رگری ئه‌و ڕاستییه‌ یه‌ كه‌ خه‌ڵكی كوردستان ده‌بێ چاره‌نووسی خۆیان، به‌ ویست و فكر و ئێراده‌ی خۆیان دیاری بكه‌ن و نه‌هێڵن، جارێكی دیكه‌ كوردستان وه‌ك «قان» له‌ گه‌مه‌ی سیاسی و دیپڵۆماسیدا كایه‌ی پێ بكرێته‌وه‌ و لایه‌نی دۆڕاوی پێ ببووژێنرێته‌وه‌.

س. چ. هێرش: 03-10-2004