نیفره‌ت و بێزاری كۆر و كۆمه‌ڵانی مرۆڤخواز و بیر و ڕای گشتیی جیهانی سه‌باره‌ت به‌م جۆره‌ ئاكار و كرده‌وه‌ نائینسانی و تیرۆریستییانه‌ چه‌ندپاتكرده‌وه‌، ئه‌و ڕاستییه‌شی سه‌لمانده‌وه‌ كه‌ ده‌وڵه‌ته‌ پێوه‌ندیداره‌كانیش به‌ ئه‌نجامدانی دژكرده‌وه‌ی مافیاییانه‌ و گه‌وجانه‌، نه‌ته‌نیا قه‌یران و ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌كان چاره‌سه‌ر ناكه‌ن، به‌ڵكه‌ بارو دۆخه‌كان ئاسته‌نگتر و  ئاڵۆزتر ده‌كه‌ن.
كاره‌ساتی 3ی سێپتامبری بێسلان، به‌ نیزیكه‌ی 400  كوژراو و  سه‌دان بێسه‌روشوێن و برینداره‌وه‌ كه‌ زۆربه‌ی كۆژراوه‌كان منداڵه‌ قوتابییه‌ به‌ بارمته‌گیراه‌كانی مه‌دره‌سه‌كه‌ بوون، ده‌كرێ له‌ هێندێك لایه‌نه‌وه‌ به‌ ڕووداوی 11ی سێپتامبری 2001ی ئه‌مریكا بچوێندرێ؛ وه‌ك چۆن ڕووداوی 11ی سێپتامبر نوخته‌ سه‌ره‌تاییه‌ك بوو بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی تیرۆریزمی نێونه‌ته‌وه‌یی، ڕووداوی 3ی سێپتامبری (بێسلان)یش، بۆ ده‌وڵه‌تی «ڤێلادیمیر پۆتین»ی به‌ ڕواڵه‌ت خه‌مگین و داخدار، ده‌توانێ ببێته‌ هێڵێكی دنه‌ده‌ر و بیانوویه‌كی سه‌لمێنه‌ر بۆ سه‌ركوتكردن و له‌ناوبردنی جووڵانه‌وه‌ی ڕزگاریخوازیی چیچێن(شیشان) ه‌كان كه‌ له‌ ساڵی  1991ه‌وه‌ واته‌ دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی سۆڤیه‌تی پێشوو، خوازه‌ری جیابوونه‌وه‌ی هه‌رێمی چێچێن له‌ ڕووسیای فیدراتیو بوون.
ڕاسته‌ كه‌ له‌ كاره‌ساتی بێسلان دا، تاوانی ئه‌سڵی و سه‌ره‌كی،  داوێنی گروپه‌ ڕژده‌ توندئاژووه‌ ئیسلامییه‌كان ده‌گرێته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێی پرسیاره‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بۆچی هێزه‌كانی پاراستنی سه‌ر به‌ پۆتین، بێئه‌وه‌ی به‌زه‌ییان به‌م هه‌موو منداڵه‌ كه‌سك و سوورانه‌دا بێته‌وه‌ و بێئه‌وه‌ی پلانێكی عاقڵانه‌ و حیساب بۆكراو دابڕێژن و سوورسوور بزانن که‌ سه‌رومیچ و ژیر و ته‌ختایی مه‌دره‌سه‌که‌ مینڕێژ کراوه‌،  به‌ شێوه‌یه‌كی ئاوا گه‌مژانه‌ و ته‌نانه‌ت مافیاییانه‌ به‌ره‌نگاری ڕووداوه‌كه‌ بوونه‌وه‌؟  ئه‌وه‌ له‌ حاڵێكدایه‌ كه‌ سه‌رۆكی ده‌وڵه‌تی ڕووسیا له‌ ڕۆژی یه‌كه‌می كاره‌ساته‌كه‌وه‌،  به‌ڵێنیدا كه‌ نابێ كارێكی ئاوا بكرێ گیانی به‌بارمته‌گیراوان و به‌تایبه‌ت منداڵه‌كان ده‌ مه‌ترسی بكه‌وێ. به‌ڵام هه‌روه‌ك دیتمان هێزی پاراستنی مافیایی سه‌ر به‌ پۆتین بۆ ده‌سرۆكه‌یه‌ك قه‌یسه‌رییه‌كیان ئاورتێبه‌ردا.
پێویسته‌ ئه‌وه‌ش بگوترێ كه‌ «ئه‌سلان مه‌سخه‌دۆف» وه‌ك  ڕێبه‌ری گروپێكی چه‌كداری چیچێنی و سه‌رۆككۆماری پێشووی چیچێن له‌ ساڵی 1997 و، هه‌روه‌ها «ئه‌حمه‌د زاكایێف» گوته‌بێژی بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازیی چیچێن، زۆرجار ڕایانگه‌یاندووه‌ كه‌ دژی هه‌ر چه‌شنه‌ كرده‌وه‌یه‌كی خۆكوژی و ته‌قاندنه‌وه‌ و تیرۆریستین و ئه‌وان ددان به‌م چه‌شنه‌  كرده‌وه‌ تیرۆریستییانه‌ و كوشتنی خه‌ڵكی سیویل و بێدیفاع داناهێنن؛  به‌ڵام ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی ڕووسیا،  نایه‌وێ ئه‌و ڕاستییه‌ بسه‌لمێنێ كه‌ ویست و داخوازیی مافی ڕه‌وای گه‌ڵی چیچێن ده‌گه‌ڵ كار و ئاكاری ئه‌و گروپه‌ تیرۆریستییه‌ی كه‌ خوڵقێنه‌ری ئه‌و كاره‌ساته‌ دڵته‌زێنه‌ بوو جیاوازی هه‌یه‌.
له‌ پێوه‌ندی ده‌گه‌ڵ ئه‌و كاره‌ساته‌دا، باشترین و عاقڵانه‌ترین كارێك كه‌ به‌رپرسانی هێزی پاراستن و به‌ڕێوه‌به‌رانی سیاسی چ خۆماڵی و ناوه‌ندی، ده‌بوایه‌ پێش هه‌موو شتێك له‌به‌ر چاویان گرتبایه‌،  دانیشتن و گفتوگۆ ده‌گه‌ڵ به‌رپرسانی ئه‌و گروپه‌ چه‌كداره‌ یان ده‌گه‌ڵ ڕێبه‌رانی گروپه‌ چه‌كداره‌ جیاوازیخوازه‌كان بایه‌، ئه‌ویش ته‌نیا و ته‌نیا به‌ مه‌به‌ستی دۆزینه‌وه‌ی ڕێگاچاره‌یه‌كی مه‌نتیقی و ده‌رفه‌تێكی گونجاو له‌ پێناو پاراستنی گیانی هاووڵاتییاندا. به‌ڵام هه‌ر وه‌ك ده‌زانین «ئه‌و ماسته‌ بێ موو نییه‌» و، ته‌واوی هه‌وڵی «پۆتین» و داروده‌سته‌كه‌ی بۆ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌م چه‌شنه‌ كاره‌ساتانه‌ زۆرترین به‌هره‌ی سیاسی وه‌ربگیرێ تا نه‌وت و گازی سروشتیی چیچێن، هه‌روا له‌ ده‌ست مافیای ڕووسیادا بمێنێته‌وه‌.